Hosting Alırken Nelere Dikkat Edilmeli? Kontrol Listesi

Hosting alırken nelere dikkat edilmeli sorusuna verilen cevapların neredeyse tamamının ortak bir sorunu var: listeyi yazan taraf aynı zamanda satan taraf. "Yüksek performans", "7/24 destek", "%99.9 uptime garantisi" gibi maddeler aslında kriter değil, o firmanın kendi paket sayfasındaki başlıkların kopyası. Siz de bu maddeleri okuyup satın alıyorsunuz, sonra üçüncü ayda site yavaşlıyor, yedek istediğinizde "yedeklerin sorumluluğu müşteriye aittir" cümlesiyle karşılaşıyorsunuz ve iade talebiniz "hizmet kullanılmaya başlandığı için" reddediliyor.

Bu yazıda hosting firması seçimi için tek bir şey yapacağız: her maddeyi, satın almadan önce kendiniz doğrulayabileceğiniz bir teste çevireceğiz. Uptime iddiasını nasıl ölçersiniz, iade koşulunun sözleşmede tam olarak nerede yazdığını nasıl bulursunuz, yedeklerin kaç gün saklandığını ve geri yüklemenin ücretli olup olmadığını nasıl sorarsınız, destek yanıt süresini para vermeden nasıl test edersiniz, taşınmak istediğinizde çıkışın kolay olup olmadığını nasıl anlarsınız. Sonunda kopyalayıp kullanabileceğiniz bir kontrol listesi ve karşılaştırma tablosu var. Bu maddeler herhangi bir sağlayıcı için geçerlidir; amaç bir firmayı övmek değil, sizi doğru soruyu soran müşteri hâline getirmek.

Satın Almadan Önce Sağlayıcının Altyapısını Kendiniz Test Edin#

Bir hosting firmasının gerçekte nerede ve hangi altyapıda çalıştığını, o firmadan hiçbir şey satın almadan öğrenebilirsiniz. Firmanın kendi sitesi de aynı altyapıda barındığı için ilk testi doğrudan onun üzerinde yapabilirsiniz.

Terminalden şu üç komutu çalıştırın:

# 1) Sitenin çözümlendiği IP ve DNS zinciri
dig +short saglayici-alan-adi.com A

# 2) Gecikme ve rota — hangi ülkeden çıkıyor
mtr -rwc 20 saglayici-alan-adi.com

# 3) Gerçek TTFB (ilk bayt süresi) ve toplam süre
curl -o /dev/null -s -w "dns:%{time_namelookup} connect:%{time_connect} tls:%{time_appconnect} ttfb:%{time_starttransfer} toplam:%{time_total}\n" https://saglayici-alan-adi.com/

Burada aradığınız şey mükemmel rakamlar değil, tutarsızlık. "Türkiye lokasyonu" diyen bir firmanın IP'si başka ülkede çıkıyorsa ya da mtr çıktısındaki son atlamalar yurt dışı taşıyıcılarda geziyorsa, lokasyon iddiası pazarlama cümlesidir. Türkiye içinden bakıldığında yurt içi bir sunucuya tipik gecikme tek haneli ile 30 ms arası olur; Avrupa 40-70 ms, ABD doğu yakası 110-160 ms bandındadır. Rakamın kendisinden çok, iddia ile ölçümün uyuşup uyuşmadığına bakın.

curl çıktısındaki ttfb değeri, sunucunun isteği alıp ilk baytı göndermesine kadar geçen süredir. Bu değerin ne anlama geldiğini ve neyin düşürdüğünü TTFB nedir, nasıl düşürülür yazısında ayrıntılı anlattık. Statik bir sayfada 200 ms üzeri TTFB, sunucunun ya uzak ya da yoğun olduğunu söyler.

Bir de sunucunun kaç site barındırdığına bakın. Aynı IP'de binlerce alan adı varsa bu tek başına kötü değildir — paylaşımlı hosting zaten böyle çalışır — ama IP itibarını etkiler, özellikle o IP'den mail gönderiyorsanız. IP'nin kara listede olup olmadığını kontrol etmek satın alma öncesi yapılabilecek en ucuz testtir.

Çalışma Süresi (Uptime) İddiasını Nasıl Doğrularsınız#

Uptime garantisi, ihlal edildiğinde ne olacağı yazılı değilse hiçbir şey ifade etmez. Yüzdenin kendisi değil, o yüzdenin karşılığındaki tazminat maddesi ve ölçüm yöntemi önemlidir.

Önce yüzdenin ne kadar kesinti demek olduğunu içselleştirin:

Kendi hedefiniz için hesabı uptime SLA hesaplayıcı aracıyla çıkarabilir, SLA metinlerinin nasıl okunacağını uptime ve SLA nedir yazısında görebilirsiniz.

Sağlayıcıya sorulacak somut sorular şunlar:

1. Kesinti nasıl ölçülüyor? Sizin ölçümünüz mü geçerli, sağlayıcının izleme sistemi mi? Çoğu sözleşmede "sağlayıcının kayıtları esastır" yazar; bu, pratikte SLA'yı sizin talep edemeyeceğiniz anlamına gelir.
2. Planlı bakımlar kesinti sayılıyor mu? Neredeyse hiçbir yerde sayılmaz. Peki planlı bakım kaç gün önce duyuruluyor?
3. İhlal edilirse tazminat nedir? Genelde "o aya ait ücretin kredi olarak iadesi" olur — yani nakit değil, gelecek dönem indirimi. Bu bilgi, ticari kaybı olan bir site için kritik.
4. Kesinti talebini kim başlatıyor? Otomatik mi işliyor, yoksa siz talep açmazsanız hiç işlemiyor mu?

Bir de firmanın durum sayfası (status page) olup olmadığına bakın. Geçmiş olayların arşivlendiği, olay sonrası kısa bir kök neden açıklamasının yayımlandığı bir durum sayfası, "hiç sorun yaşamıyoruz" cümlesinden çok daha güçlü bir güven sinyalidir. Sorun yaşamayan altyapı yoktur; sorunu yazan sağlayıcı vardır.

Satın almadan önce kendi bağımsız izlemenizi kurmanız da mümkün: firmanın kendi sitesini bir hafta boyunca dışarıdan izleyin. Elinizde küçük bir sunucu varsa üzerine kuracağınız açık kaynak bir izleme aracı bu iş için fazlasıyla yeterlidir; bir haftalık ölçüm, "sorunsuz çalışıyoruz" cümlesinden çok daha fazlasını söyler.

"Sınırsız" Kelimesinin Tam Olarak Nerede Bittiğini Bulun#

Paylaşımlı hostingte sınırsız olan tek şey pazarlama metnidir; gerçek limitler adil kullanım politikasında ve sunucu üzerindeki kaynak sınırlayıcıda yazar. Satın almadan önce şu dört sayıyı isteyin — üçü paket sayfasında genellikle hiç yazmaz:

• inode (dosya sayısı) limiti: Disk boş görünürken hesabınızın dolması bu limitten olur. WordPress + eklentiler + e-posta kutuları binlerce küçük dosya üretir.
• Entry process / eşzamanlı istek limiti: Aynı anda kaç PHP isteği çalışabilir. Bu limit dolduğunda ziyaretçi 508 hatası görür.
• CPU ve fiziksel bellek limiti: CloudLinux LVE kullanan sağlayıcılarda hesabınıza tanımlı çekirdek yüzdesi ve MB cinsinden RAM sınırı vardır.
• I/O hızı (MB/s) ve IOPS: Yedek alırken ya da büyük bir veritabanı sorgusu çalışırken asıl darboğaz burasıdır.

Bu limitlerin ne olduğunu ve hangi hatayı ürettiklerini paylaşımlı hosting kaynak limitleri yazısında tek tek açıkladık. Sağlayıcı bu dört değeri yazılı olarak vermiyorsa, sitenizin neden yavaşladığını ileride hiçbir zaman kanıtlayamazsınız.

cPanel kullanan bir sağlayıcıda hesabınıza girdikten sonra bu limitleri Kaynak Kullanımı (Resource Usage) ekranından görebilirsiniz. Deneme süresi varsa ilk işiniz bu ekranın ekran görüntüsünü almak olsun; ileride "limit yok" tartışması çıkarsa elinizde veri olur.

Yedek Politikasında Sorulacak Beş Soru#

Yedek konusunda tek bir cümle satın almanızı belirlemeli: "Yedeğiniz var mı?" değil, "Yedeği ben tek başıma geri yükleyebiliyor muyum?" Yıllardır gördüğüm en pahalı hata, sağlayıcının yedek aldığını varsayıp kendi yedeğini hiç almayan müşterinin, silinen bir dosyayı iki gün sonra fark etmesidir.

Şu beş soruyu aynen sorun:

1. Yedek sıklığı nedir? Günlük mü, haftalık mı? E-ticaret sitesinde haftalık yedek, bir haftalık sipariş kaybı demektir.
2. Kaç sürüm saklanıyor? Yalnızca "son yedek" saklanıyorsa, hacklenen bir siteyi fark ettiğinizde son yedek de hacklenmiş hâli olabilir. En az 7 günlük geriye dönüş isteyin.
3. Yedek nerede duruyor? Aynı sunucuda mı, ayrı bir depolama sunucusunda mı? Aynı diskteki yedek, disk arızasında yedek değildir.
4. Geri yükleme ücretli mi ve ne kadar sürüyor? Bazı sağlayıcılarda tam hesap geri yüklemesi ücretlidir; bazılarında talep açıp saatlerce beklersiniz.
5. Kendim tek tıkla geri yükleyebiliyor muyum? JetBackup gibi bir arayüz varsa, dosya bazında bile geri dönebilirsiniz. Bunun nasıl çalıştığını JetBackup ile geri yükleme yazısında adım adım anlattık.

Cevap ne olursa olsun, kendi yedeğinizi de alın. cPanel'de Yedekleme Sihirbazı üzerinden tam hesap yedeği indirmek birkaç dakikanızı alır; süreci cPanel yedekleme yazısında bulabilirsiniz. Kendi yedeğinizi alabiliyor olmanız, aynı zamanda bir sonraki başlığın da testidir.

İade ve Sözleşme Koşullarını Satın Almadan Okumak#

İade koşulu, ana sayfadaki "30 gün iade garantisi" rozetinde değil, mesafeli satış sözleşmesinin cayma hakkı maddesinde yazar. Satın alma ekranında onay kutusuyla kabul ettiğiniz metin budur ve rozet ile metin çelişirse metin geçerlidir.

Sözleşmeyi açın ve şu üç şeyi arayın:

• Cayma hakkının istisnası: Dijital hizmetlerde, hizmet ifasına başlandıktan sonra cayma hakkının düştüğü bir madde bulunması yaygındır. Yani hesabınız açıldığı anda iade hakkınız teknik olarak bitmiş olabilir. Rozet "30 gün" diyorsa, bunun sözleşmede de yazdığını görmeniz gerekir.
• Alan adının iade dışı olması: Neredeyse her yerde alan adı ücreti iade edilmez, çünkü tescil geri alınamaz. "Ücretsiz alan adı" ile gelen bir pakette iade istediğinizde alan adı bedelinin düşülmesi normaldir; sürpriz olmaması için önceden bilin.
• Kurulum/kurulum sonrası hizmet bedelleri: Ücretsiz taşıma yapıldıysa iade sırasında kesilebilir.

Bir de sözleşmenin fesih ve askıya alma maddesine bakın: hangi durumlarda hesabınız uyarısız kapatılabilir, kapatıldığında verileriniz kaç gün saklanır? "Askıya alınan hesapların verileri 7 gün sonra silinir" gibi bir madde, bir ödeme gecikmesinin veri kaybına dönüşebileceği anlamına gelir.

Destek Kalitesini Para Vermeden Test Etmek#

Destek kalitesi hakkında elde edebileceğiniz en dürüst veri, satış öncesi açtığınız teknik bir sorudur. "7/24 destek" cümlesi ölçülebilir değil; şu test ölçülebilir.

Sağlayıcının satış öncesi kanalından (canlı destek yerine e-posta veya talep sistemi tercih edin, çünkü yazılı kayıt kalır) şuna benzer, gerçek ve spesifik bir soru sorun:

"Paketinizde PHP memory_limit değerini kendim 512M yapabiliyor muyum, yoksa sunucu üstünde sabit bir tavan mı var? Ayrıca hesabımın inode limiti ve entry process sayısı kaçtır?"

Bu sorunun üç işlevi var. Birincisi, cevabın gelme süresi gerçek yanıt süresini gösterir — hafta içi mesai dışı ve hafta sonu ayrı ayrı deneyin. İkincisi, cevabın teknik olup olmadığı ekibin niteliğini gösterir: sayı veren bir cevap ile "sınırsızdır efendim" cevabı arasında dağlar vardır. Üçüncüsü, cevap yazılı kaldığı için ileride limit tartışmasında elinizde belge olur.

İkinci bir test: aynı soruyu iki farklı kanaldan (canlı destek ve talep) sorun. Cevaplar çelişiyorsa, o firmada bilgi tek merkezden yönetilmiyor demektir; asıl arıza anında da öyle olacaktır.

Göç Desteği ve Çıkış Kolaylığını Ölçmek#

Bir hosting firmasına girmek her zaman kolaydır; asıl soru çıkmanın ne kadar kolay olduğudur. Kilitlenme (lock-in) riskini satın almadan önce şu üç şeyle ölçebilirsiniz:

• Standart panel var mı? cPanel, DirectAdmin veya Plesk gibi yaygın bir panel kullanılıyorsa, tam hesap yedeğiniz başka bir sağlayıcıya olduğu gibi aktarılabilir. Firmaya özel, tescilli bir panel kullanılıyorsa taşınma her zaman elle ve zahmetli olur; dosyaları, veritabanını, e-posta kutularını ve cron görevlerini tek tek kendiniz taşırsınız.
• SSH ve veritabanı dışa aktarımı serbest mi? mysqldump alabiliyor musunuz, SSH erişiminiz var mı? Yalnızca phpMyAdmin üzerinden ve boyut limitiyle dışa aktarabiliyorsanız, büyük bir veritabanını almak sorun olur.
• Ücretsiz taşıma teklifi ne kapsıyor? Kaç site, hangi panelden, hangi sürede? "Ücretsiz taşıma" çoğu zaman tek bir cPanel hesabıyla sınırlıdır. Süreci bilmek isterseniz web sitesi taşıma yazısı adımları içeriyor.

Ayrıca alan adının nerede kayıtlı olduğuna dikkat edin. Alan adı sağlayıcının kendi hesabına kayıtlıysa ve size transfer kodu vermekte zorlanıyorsa, gerçek bir kilitlenme yaşarsınız. Alan adının sizin adınıza ve sizin erişebildiğiniz bir panelde olması, hostingten bağımsız olmanın temel şartıdır.

Teknik Özellik Kontrol Listesi#

Aşağıdaki tabloyu iki üç sağlayıcı için doldurun. Boş kalan hücreler, cevabını alamadığınız sorulardır — ve genellikle sorunun kendisi oradadır.

Hangi paketin size uyduğuna karar verirken, bu tablo ile hangi hosting paketini seçmeliyim yazısındaki trafik-kaynak eşleşmesini birlikte kullanın; biri sağlayıcıyı, diğeri paketi seçtirir.

Kırmızı Bayraklar: Bu İşaretleri Görürseniz Durun#

Yıllardır aynı desenler tekrarlanıyor. Şunlardan biri varsa, fiyat ne olursa olsun bir adım geri atın:

• Paket sayfasında hiçbir sayı yok: ne inode, ne eşzamanlı istek, ne I/O. Her şey "sınırsız".
• Sözleşme sayfası boş, "yakında" veya başka bir siteden kopyalanmış (firma adı bile değişmemiş).
• İletişim bilgilerinde fiziksel adres ve vergi/ticaret sicil bilgisi yok. Türkiye'de e-ticaret yapan bir firma için bu zorunludur.
• Ödeme sayfası HTTPS değil ya da kart bilgisi doğrudan formda isteniyor.
• Yalnızca havale/EFT kabul ediliyor, kart ile ödeme yok. İade sürecinde tamamen karşı tarafın insafına kalırsınız.
• Destek yalnızca WhatsApp üzerinden. Yazılı kayıt ve talep numarası olmayan destek, ihtilafta yok hükmündedir.
• İlk yıl çok düşük, yenilemede çok yüksek fiyat farkı var ve yenileme fiyatı hiçbir yerde yazmıyor. Yenileme bedelini satın almadan önce yazılı olarak isteyin.

Sıkça Sorulan Sorular#

İyi hosting nasıl anlaşılır#

İyi hosting, iddialarını sayıyla yazan ve o sayıları doğrulamanıza izin veren hostingtir. Somut göstergeler şunlardır: paket sayfasında inode, eşzamanlı istek ve I/O limitlerinin yazması; yedek sıklığı ile saklama süresinin belirtilmesi; SLA ihlalinde ne olacağının sözleşmede tanımlı olması; standart bir kontrol panelinin kullanılması. Bunların hiçbiri "performans odaklı altyapı" gibi bir cümleyle ölçülemez. Satın almadan önce bir teknik soru sorup gelen cevabın sayı içerip içermediğine bakmak, en hızlı kalite testidir.

Ucuz hosting almak her zaman kötü müdür#

Hayır, ucuz hosting kötü değildir; yanlış işe koşulmuş hosting kötüdür. Kişisel blog, tanıtım sitesi ya da düşük trafikli kurumsal site için giriş seviyesi bir paket tamamen yeterlidir ve fazlasını almak para kaybıdır. Sorun, günde binlerce ziyaretçi alan bir e-ticaret sitesini giriş paketinde çalıştırmaya çalışmakta başlar; orada karşınıza 508 hataları ve yavaşlık çıkar. Fiyatı değil, paketin limitlerini trafiğinizle karşılaştırın.

Deneme süresi olmayan bir firmadan almalı mıyım#

Deneme süresi olmaması tek başına ret sebebi değildir, ancak o zaman iade koşulunun sözleşmede net yazması gerekir. Deneme süresi yerine kısa dönemli (aylık) bir paketle başlamak da işe yarar: bir ay boyunca gerçek trafiğinizle test edersiniz, memnun kalırsanız yıllığa geçersiniz. Aylık ödemenin birim maliyeti daha yüksektir ama bu fark, yanlış firmada bir yıl sıkışıp kalmanın maliyetinin yanında küçüktür.

Hosting ve alan adını aynı yerden almak zorunda mıyım#

Hayır, zorunda değilsiniz ve çoğu durumda ayırmak daha güvenlidir. Alan adı sizin kimliğinizdir; hostingle bir sorun yaşadığınızda alan adı başka bir yerde duruyorsa nameserver'ları değiştirip birkaç saat içinde taşınabilirsiniz. Aynı yerden almanın tek avantajı yönetim kolaylığıdır. Hangi yolu seçerseniz seçin, alan adının kayıt sahibi (registrant) bilgisinin kendi adınız ve kendi e-posta adresiniz olduğundan emin olun.

Yurt içi mi yurt dışı sunucu mu tercih etmeliyim#

Ziyaretçilerinizin çoğu Türkiye'deyse yurt içi sunucu daha düşük gecikme verir ve bu, özellikle her sayfa yüklemesinde çok sayıda istek yapan sitelerde hissedilir. Yurt dışı sunucu ise bazı durumlarda daha geniş kaynak seçenekleri sunar. Karar verirken tek ölçüt hızın kendisi değildir: kişisel veri işliyorsanız verinin nerede tutulduğu hukuki bir konudur ve ödeme, fatura, destek dili gibi pratik konular da hesaba katılmalıdır.

Sınırsız disk ve trafik gerçekten sınırsız mı#

Hayır. "Sınırsız" ifadesi, adil kullanım politikası altında tanımlanmış limitlerin pazarlama karşılığıdır. Disk sınırsız görünse bile inode limiti vardır ve bu limit dolduğunda yeni dosya oluşturamazsınız; trafik sınırsız görünse bile CPU, bellek ve eşzamanlı istek limitleri sitenizi belli bir yükün üstünde durdurur. Doğru soru "sınırsız mı" değil, "hangi kaynakta hangi sayıda limitim var" sorusudur.

Hosting firmasının kaç yıldır faaliyette olduğu önemli mi#

Önemlidir ama tek başına yeterli değildir. Uzun süredir faaliyette olmak, altyapının ve destek süreçlerinin oturduğuna dair bir işarettir; buna karşılık yeni bir firma daha güncel donanım ve daha ilgili destek sunabilir. Yaşa bakarken şunları birlikte değerlendirin: alan adının kayıt tarihi, şirket bilgilerinin sitede açıkça yer alması, geçmiş kesintilerin yayımlanması ve destek taleplerine verilen cevapların niteliği. Bunların hepsi birden zayıfsa, firmanın yaşı sizi kurtarmaz.

Kapanış#

Hosting alırken nelere dikkat edilmeli sorusunun cevabı, bir özellik listesi ezberlemek değil; her iddiayı satın almadan önce test edilebilir bir soruya çevirmektir. Uptime iddiasını SLA'nın tazminat maddesiyle, kaynak vaadini inode ve eşzamanlı istek sayısıyla, yedek sözünü saklama süresi ve geri yükleme yetkisiyle, destek reklamını satış öncesi açtığınız teknik bir soruyla ölçün. Sözleşmenin cayma hakkı ve fesih maddelerini satın alma ekranındaki onay kutusuna tıklamadan önce okuyun. Bu altı testi geçen bir sağlayıcı ile ilerlerseniz, bir yıl sonra "neden yavaşladı, yedeğim nerede" sorularıyla uğraşmazsınız.

Kendi kontrol listenizi çıkardıktan sonra paket tarafına geçmek isterseniz, paylaşımlı hosting paketleri sayfasındaki limitleri bu yazıdaki tabloyla karşılaştırarak bakabilirsiniz; WordPress ile ilerleyecekseniz WordPress hosting tarafı daha uygun bir başlangıç olur. Hâlihazırda başka bir sağlayıcıdaysanız ve taşınma işini kendiniz yapmak istemiyorsanız site taşıma hizmeti aktarımı üstlenir; veri kaybı riskini tamamen kendi başınıza yönetmek istemiyorsanız yedekleme tarafına da bakmanızı öneririm.