.tr Alan Adı Devri: TRABİS Sahiplik Değişikliği Belgeleri ve Süreç

Muhasebeci arıyor: alan adı faturası şirket unvanına kesilmiyor, çünkü kayıt hâlâ eski unvanda görünüyor. Ya da şu daha can sıkıcı olanı: şirketi devraldınız, sekiz yıllık .com.tr adresiniz hâlâ ayrılan ortağın TCKN'siyle tahsisli ve yenileme uyarıları onun kişisel e-posta adresine gidiyor. Kayıt kuruluşunun paneline giriyorsunuz, "İletişim Bilgilerini Düzenle" ekranı açılıyor, e-posta ve telefonu değiştirebiliyorsunuz — ama "Tahsis Sahibi" satırı gri ve tıklanmıyor.

O gri satır bir arıza değil, kasıtlı bir tasarım. .tr uzantılarında tahsis sahibinin değişmesi panelden yapılan bir düzenleme değil, belge ibrazı ve kayıt kuruluşu onayı gerektiren ayrı bir işlemdir. Genel uzantılarda (.com, .net) alıcının hesabına anında "push" edilebilen bir alan adı, .tr tarafında evrak akışına bağlıdır — bu yüzden uluslararası emanet (escrow) platformları da .tr adreslerini genellikle desteklemez. Gerekçesi ve alternatifleri alan adı nasıl satılır yazısında ayrıca ele alınıyor.

Bu rehber işin belge ve süreç tarafına odaklanıyor. Önce en çok karıştırılan iki işlemi kesin biçimde ayıracağız, sonra Türkiye'de gerçekten yaşanan beş senaryoyu — şahıs firmasından şirkete geçiş, unvan değişikliği, ortak ayrılması, şirket devralma ve vefat — hangi belgelerin istendiği düzeyinde tek tek göreceğiz. Sonda devir başvurularının neden reddedildiğine dair bir kontrol listesi var.

İletişim Bilgisi Güncelleme ile Sahip Değişikliği Aynı Şey Değil#

Destek taleplerinin yarısı bu ayrımın yapılmamasından doğuyor. Kural tek cümleyle özetlenebilir: kayıttaki TCKN veya VKN değişiyorsa bu bir devirdir; değişmiyorsa güncellemedir.

Bu ayrımın iki pratik sonucu var. Birincisi süre: iletişim güncellemesi anında biter, devir ise belge incelemesine bağlıdır ve iş günü ölçeğinde sürer. İkincisi risk: devir talebi işlemdeyken alan adı üzerinde başka işlem yapılamayabilir, dolayısıyla yenileme tarihi yaklaşan bir alan adında önce yenileyin, sonra devri başlatın.

Bir de üçüncü, gözden kaçan sonuç var: WHOIS'teki mevcut kayıt zaten hatalıysa (eski adres, kapanmış e-posta) devir başvurusu bu yüzden reddedilebilir. Devirden önce mevcut bilgileri düzeltmek, sürecin en az bir turunu kurtarır. WHOIS alanlarının ne anlama geldiğini WHOIS nedir yazısında bulabilirsiniz.

Devir, Satış ve Kayıt Kuruluşu Transferi: Üç Ayrı İşlem#

Türkçede üçü de günlük dilde "transfer" diye anılıyor ve bu karışıklık başvuru formunun yanlış seçilmesine yol açıyor.

Kayıt kuruluşu transferi, alan adının hizmet aldığı firmanın değişmesidir. Tahsis sahibi aynı kalır, yalnızca aracı değişir. Genel uzantılarda bu işlem EPP kodu ile yapılır; mantığı EPP transfer kodu yazısında anlatılıyor. .tr tarafında akış TRABİS üzerinden ve mevcut kuruluştan alınan onay/parola ile yürür — belge istenmez, çünkü sahiplik değişmiyordur.

Devir, tahsis sahibinin değişmesidir. İnternet Alan Adları Yönetmeliği alan adlarının devredilebileceğini açıkça söyler; işlem, hizmet alınan kayıt kuruluşunun kendi formunun eksiksiz doldurulması ve mevzuatta belirtilen belgelerin sunulmasıyla yapılır. Kuruluş belgeleri inceler ve TRABİS üzerinde işlemi tamamlar. Önemli bir ayrıntı: devredilen alan adının kullanım süresi değişmez — bitiş tarihi olduğu gibi kalır, devir sıfırlama ya da uzatma getirmez.

Satış, bedel karşılığı el değiştirmedir ve .tr tarafında kendi takvimi vardır. TRABİS 14 Eylül 2022'de faaliyete geçti ve satış işlemleri bu tarihten üç yıl sonrası için öngörüldü; yani ikinci el .tr piyasası 2025 sonbaharından itibaren işler hâle geldi. O tarihten önce el değiştirme yalnızca miras, şirket birleşmesi, marka devri gibi sınırlı hâllerde mümkündü. Bugün satış hukuken açık, ama işleyiş hâlâ gTLD'lerdeki gibi anlık değil: aynı evrak akışına tabidir.

TRABİS'in genel işleyişini ve kayıt kuruluşu modelini TRABİS nedir yazısında bulabilirsiniz.

Devir Sürecinin Genel Akışı#

Kayıt kuruluşları arasında ayrıntılar değişse de iskelet her yerde aynıdır:

1. Alan adının hangi kuruluşta olduğunu doğrulayın. Panelinizden emin değilseniz WHOIS çıktısındaki kayıt kuruluşu satırına bakın.
2. O kuruluşun devir formunu indirin. TRABİS'in tek tip bir kamu formu yoktur; form kuruluşa özeldir ve başka firmanın formu kabul edilmez.
3. Devreden ve devralan taraf için belgeleri hazırlayın. Senaryoya göre değişen liste bir sonraki bölümlerde.
4. Formu imzalayın. Tüzel kişide imza, imza sirkülerindeki yetkiliye ait olmalı ve kaşe bulunmalıdır.
5. Kuruluşa iletin. Çoğu firma destek talebine yüklenen taranmış nüshayı kabul eder; bir kısmı ıslak imzalı aslını da ister.
6. Belge incelemesini bekleyin. Eksik varsa kuruluş geri döner ve süre yeniden başlar.
7. Kuruluş TRABİS üzerinde devri işler.
8. WHOIS'ten doğrulayın. Tahsis sahibi satırının güncellendiğini kendi gözünüzle görün.

Başlamadan önce alan adının mevcut durumunu ve kalan süresini not alın:

# .tr uzantılarının resmi whois sunucusu
whois -h whois.trabis.gov.tr ornek.com.tr

# Kayıt kuruluşu, tahsis sahibi ve bitiş tarihi satırlarını süzün
whois -h whois.trabis.gov.tr ornek.com.tr | grep -iE 'registrant|registrar|expire|status'

# Devirden etkilenmeyeceğini doğrulamak için mevcut DNS yapısı
dig NS ornek.com.tr +short

Senaryo 1: Şahıs Firmasından Limited veya Anonim Şirkete Geçiş#

Türkiye'de en sık karşılaşılan devir senaryosu bu. Alan adı yıllar önce kişisel TCKN ile alınmıştır; şirketleşme sonrası kayıt tüzel kişiliğe taşınmak istenir. Kayıttaki kimlik numarası TCKN'den VKN'ye döndüğü için bu kesin olarak bir devirdir.

Tipik belge seti:

DEVREDEN (gerçek kişi)
  - Kimlik fotokopisi (ön yüz yeterli)
  - Devir formunun devreden bölümü, ıslak imzalı

DEVRALAN (tüzel kişi)
  - Ticaret Sicil Gazetesi (kuruluş ilanı)
  - İmza sirküleri (güncel, süresi dolmamış)
  - Vergi levhası
  - Devir formunun devralan bölümü, kaşeli ve yetkili imzalı

HER İKİ TARAF
  - Alan adı devir sözleşmesi (bazı kuruluşlar noter onayı ister)

Sık yapılan iki hata var. Birincisi, alan adının sahibi ile şirketin yetkilisi aynı kişi olduğunda "kendi kendime devrediyorum, tek imza yeter" varsayımı. Hukuken iki ayrı kişilik söz konusudur; form her iki bölümde de imzalanmalıdır. İkincisi, imza sirkülerinin süresinin dolmuş olması — kuruluşlar bunu neredeyse istisnasız kontrol eder.

Uzantı belgesizse (.com.tr, .net.tr, .org.tr) devralanın ayrıca faaliyet belgesi sunması gerekmez; TRABİS ile bu uzantılar ilk gelen alır esasına geçti. Ayrıntısı com.tr alan adı alma yazısında.

Senaryo 2: Unvan Değişikliği — Bu Devir Değil, Güncellemedir#

Şirketin tüzel kişiliği aynı kaldı, yalnızca ticaret unvanı değişti: "Örnek Bilişim Ltd. Şti." artık "Örnek Teknoloji A.Ş." VKN aynı olduğu için ortada devir yoktur; bu bir kayıt bilgisi güncellemesidir.

Fark uygulamada büyüktür. Devir iki taraflı bir işlemdir ve karşı tarafın belgelerini gerektirir; unvan güncellemesi tek taraflıdır. Gereken tipik evrak, unvan değişikliğinin yayımlandığı Ticaret Sicil Gazetesi ile güncel imza sirküleridir. Talebi yanlışlıkla "devir" olarak açarsanız kuruluş sizden ikinci bir tarafın kimliğini ve imzasını ister, siz de var olmayan bir tarafı aramaya başlarsınız — süreç tam burada tıkanır.

Bir uyarı: alan adını bir marka tesciline dayanarak belgeli bir uzantıda aldıysanız, unvan değişikliğinin TÜRKPATENT tarafındaki marka kaydına da işlenmiş olması gerekir. Ticaret sicilindeki unvan ile marka kaydındaki unvan çelişiyorsa belge reddedilir. Ret gerekçelerinin ayrıntılı listesi belgeli .tr başvurusu reddedildi yazısında.

Senaryo 3: Ortak Ayrılması, Birleşme ve Devralma#

Ortak ayrılması. Alan adı şirket üzerine kayıtlıysa ortaklık yapısının değişmesi alan adını hiç ilgilendirmez; yapılacak bir işlem yoktur. Sorun, alan adının ayrılan ortağın kendi TCKN'siyle tahsisli olmasıdır — ki küçük şirketlerde bu neredeyse kuraldır, çünkü ilk yıl alan adını kim aldıysa kendi adına almıştır. Bu durumda gerçek kişiden tüzel kişiye devir gerekir ve ayrılan ortağın imzası şarttır.

Buradaki kırmızı bayrağı açıkça söylemek gerekir: eski ortak imza vermezse alan adını idari yoldan almanın pratik bir yolu yoktur. Şirket unvanınızın alan adında geçiyor olması tek başına yeterli bir dayanak değildir; kalan yollar uyuşmazlık çözüm mekanizması ya da mahkeme kararıdır, ikisi de aylar sürer. Erişim kaybı yaşanan durumlarda izlenecek adımlar için alan adım çalındı yazısına bakabilirsiniz. Pratik ders: ortaklık kurulurken alan adını gecikmeden şirket üzerine alın.

Birleşme ve devralma. Bir şirket başka bir şirketi devraldığında devrolunan şirketin alan adları külli halefiyetle devralana geçer — ama TRABİS kaydı kendiliğinden değişmez, başvuru yapılması gerekir. Burada devreden tüzel kişilik artık mevcut olmadığı için kuruluşlar genellikle karşı taraf imzası aramaz; bunun yerine birleşme kararının yayımlandığı Ticaret Sicil Gazetesi ile devralan şirketin güncel imza sirküleri istenir. Devralınan şirketin birden fazla alan adı varsa hepsini tek başvuruda listeleyin; ayrı ayrı açılan talepler ayrı ayrı incelenir ve süre uzar.

Senaryo 4: Vefat Hâlinde Mirasçılara Devir#

Yönetmelik bu durumu açıkça düzenler: gerçek kişilerin ölüm, gaiplik ve gaiplik karinesi hâllerinde alan adı yasal mirasçılara devredilebilir. İstenen tipik belgeler veraset ilamı (mirasçılık belgesi), mirasçıların kimlik fotokopileri ve birden fazla mirasçı varsa alan adının tek bir kişiye geçmesi için diğerlerinin muvafakat veya feragat beyanıdır.

Bu senaryoda asıl risk belge değil, zamandır. Yenileme uyarıları merhumun e-posta adresine gider ve kimseye ulaşmaz; veraset ilamı çıkarmak ise haftalar alabilir. Alan adının süresi bu arada dolarsa devredilecek bir şey kalmaz.

Kritik bilgi şu: yenileme için sahiplik değişikliğinin tamamlanmasını beklemeye gerek yoktur. Ücreti kim öderse ödesin, ödeme alan adının süresini uzatır. Vefatı öğrenir öğrenmez kayıt kuruluşuna durumu bildirin ve alan adını yenileyin; devir sürecini rahat rahat sonra yürütürsünüz. Süre ve dönem mantığı için alan adı yenileme rehberi yazısına bakın.

Belgeli Uzantılarda Devir: Alıcı da Şartı Sağlamalı#

Belgesiz uzantılarda (.com.tr, .net.tr, .org.tr) devralanın kim olduğu tahsis açısından fark etmez. Belgeli uzantılarda ise devralan, o uzantının uygunluk şartını kendi başına sağlamak zorundadır.

Bunun somut sonucu şudur: bir av.tr alan adını avukat olmayan birine devredemezsiniz; başvuru belge aşamasında reddedilir ve alan adı devredende kalır. Bu yüzden belgeli bir uzantıda pazarlığa oturmadan önce alıcının belgesini görün. Belgesiz uzantı seçenekleri ve aralarındaki farklar için gen.tr ve web.tr alan adları yazısına bakabilirsiniz.

Devir Sırasında Neler Değişir, Neler Değişmez#

Son satır uygulamada en çok sorun çıkaranıdır. Alan adı yeni sahibin panel hesabına taşındığında DNS yönetim ekranına erişim de el değiştirir. Nameserver'larınız kayıt kuruluşunun kendi sunucularıysa bölgedeki tüm kayıtlar o panelde durur ve devirden sonra oraya erişemeyebilirsiniz. Devirden önce bölgenin bir kopyasını alın:

# Bölge transferi çoğu sunucuda kapalıdır; önce deneyin
dig AXFR ornek.com.tr @ns1.saglayici.com

# Reddedilirse kayıtları tip tip dökün
for r in SOA NS A AAAA MX TXT CNAME SRV CAA; do
  dig "$r" ornek.com.tr +noall +answer
done > ornek-com-tr-zone-yedek.txt

Ayrıca devir işlemi sürerken alan adı üzerinde kilit olabileceğini hesaba katın: nameserver değişikliği veya yenileme askıya alınabilir. Kritik bir DNS değişikliğiniz varsa devirden önce yapın. Kilit kavramının genel mantığı domain kilidi nedir yazısında anlatılıyor.

Devir sözleşmesi isteyen kuruluşlar için asgari iskelet şudur; kuruluşun kendi formunun yerini tutmaz, ona ek olarak sunulur:

ALAN ADI DEVİR SÖZLEŞMESİ

1. Devreden : [Ad Soyad / Ticaret Unvanı] - [TCKN / VKN] - [Adres]
2. Devralan : [Ad Soyad / Ticaret Unvanı] - [TCKN / VKN] - [Adres]
3. Devre konu alan adı : ornek.com.tr
4. Devir bedeli : [tutar] / bedelsiz
5. Devreden, alan adı üzerinde üçüncü kişilere ait hak bulunmadığını beyan eder.
6. Taraflar, kayıt kuruluşunun talep edeceği ek belgeleri sunmayı kabul eder.
7. Tarih : ....../....../..........
8. İmzalar : Devreden ................  Devralan ................ (kaşe)

Devir Başvurusu Neden Reddedilir?#

Kayıt kuruluşlarının geri çevirdiği başvurular neredeyse tamamen şu sekiz başlıkta toplanıyor:

1. Form eksik veya imzasız. En sık sebep budur; özellikle iki bölümlü formların yalnızca bir bölümü doldurulmuş olur.
2. İmza, imza sirkülerindeki imzayla uyuşmuyor. Yetkili adına başkasının imzalaması da aynı sonucu verir.
3. İmza sirküleri veya sicil gazetesi güncel değil. Unvan ya da adres eski kalmıştır.
4. İmzalayan kişi temsile yetkili değil. Sirkülerde münferit değil müşterek imza yetkisi varsa iki imza gerekir.
5. Belgeli uzantıda devralan şartı karşılamıyor.
6. Mevcut WHOIS bilgileri zaten hatalı. Önce düzeltme, sonra devir.
7. Alan adı yenileme veya kurtarma döneminde. Süresi dolmuş bir alan adı devredilmez; önce yenileyin.
8. Formdaki alan adı yanlış yazılmış. ornek.com.tr yerine ornek.tr gibi uzantı hataları şaşırtıcı sıklıkta görülür.

Reddedilen başvuruda eksikliği aynı gün giderip yeniden göndermek en doğrusudur; belge dosyasını yeniden hazırlamanın teknik ayrıntıları (tarama çözünürlüğü, dosya boyutu, okunabilirlik) için belgeli .tr başvurusu reddedildi yazısındaki kontrol listesi birebir uygulanabilir.

İşlem tamamlandıktan sonra kendi gözünüzle doğrulayın; kuruluşun "tamamlandı" bildirimi ile TRABİS kaydının güncellenmesi arasında kısa bir gecikme olabilir:

whois -h whois.trabis.gov.tr ornek.com.tr | grep -iA4 'registrant'

Tahsis sahibi satırında yeni kişi ya da unvan göründüğünde devir gerçekten tamamlanmıştır. Bu aşamada yeni sahibin panel hesabında iletişim e-postasının doğru olduğunu da kontrol edin — yenileme uyarıları oraya gidecek.

Sıkça Sorulan Sorular#

Alan adımın e-posta adresini değiştirmek devir sayılır mı?#

Hayır. E-posta, telefon, adres ve yetkili kişi adı iletişim bilgisidir; bunları panelden değiştirmek belge gerektirmez ve anında tamamlanır. Devir yalnızca tahsis sahibinin kimliği değiştiğinde, yani kayıttaki TCKN veya VKN başka bir numaraya döndüğünde söz konusudur. Şüpheye düştüğünüzde kimlik numarasına bakın: değişiyorsa devir, değişmiyorsa güncellemedir.

Şirket unvanımız değişti, devir işlemi mi yapmalıyım?#

Hayır. Tüzel kişilik aynı kaldığı ve VKN değişmediği için bu bir kayıt bilgisi güncellemesidir. Unvan değişikliğinin yayımlandığı Ticaret Sicil Gazetesi ile güncel imza sirkülerini kayıt kuruluşunuza iletmeniz yeterlidir. Talebi devir olarak açarsanız kuruluş ikinci bir tarafın kimlik ve imzasını ister; var olmayan bir tarafı aradığınız için süreç gereksiz yere tıkanır.

Devir sonrası alan adının süresi sıfırlanır mı?#

Hayır. Mevzuat, devredilen alan adının kullanım süresinin değişmeyeceğini açıkça belirtir. Bitiş tarihi neyse aynen kalır; devir ne uzatma ne de kısaltma getirir. Bu yüzden bitiş tarihine az kalmış bir alan adında devri beklemek risklidir — devir işlemi süre kazandırmaz. Önce yenileyip süreyi rahatlatın, devri sonra yürütün.

Devir sırasında sitem ve e-postalarım kesintiye uğrar mı?#

Hayır. Devir yalnızca tahsis sahibi bilgisini değiştirir; nameserver'lar, DNS kayıtları, web sitesi ve e-posta akışı olduğu gibi kalır. Tek dikkat edilecek nokta, alan adının yeni sahibin panel hesabına taşınması hâlinde DNS yönetim ekranına erişimin el değiştirmesidir. Nameserver'larınız kayıt kuruluşunun sunucularındaysa devirden önce bölge kayıtlarının bir kopyasını alın.

Belgeli bir .tr alan adını herkese devredebilir miyim?#

Hayır. av.tr, dr.tr, k12.tr gibi belgeli uzantılarda devralan tarafın o uzantı için aranan uygunluk şartını kendi başına karşılaması gerekir. Avukat olmayan bir alıcıya av.tr devri belge aşamasında reddedilir ve alan adı sizde kalır. Belgeli uzantılarda pazarlığa oturmadan önce alıcının ilgili belgesini görmek, boşa harcanmış bir sürecin önüne geçer.

Karşı taraf imza vermezse alan adını nasıl alabilirim?#

İdari yoldan alamazsınız. Devir iki taraflı bir işlemdir ve kayıt kuruluşu tek taraflı beyanla sahip değiştirmez. Kalan yollar uyuşmazlık çözüm mekanizmasına başvurmak veya dava açmaktır; ikisi de aylar sürer ve sonuç garantisi yoktur. Şirket unvanınızın alan adında geçiyor olması tek başına yeterli bir dayanak sayılmaz. Doğru koruma, alan adını baştan kurumsal kimlik üzerine kaydetmektir.